Odrzucenie spadku: termin, notariusz czy sąd i koszt
Redakcja Prawo Do Majątku Opublikowano Zaktualizowano
Spadek odrzucasz oświadczeniem u notariusza albo w sądzie, w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiesz się, że dziedziczysz. U notariusza zapłacisz najwyżej 50 zł plus VAT i wypisy, w sądzie 100 zł. Kto odrzuca spadek, nie dostaje majątku i nie odpowiada za długi. Jego część przechodzi jednak zwykle na jego dzieci, więc one też muszą zdecydować. Poniżej znajdziesz, jak liczyć termin, co zabrać i czego nie da się zrobić. Kto w ogóle dziedziczy, opisuje wpis o dziedziczeniu ustawowym.
Najważniejsze w skrócie
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Ile jest czasu na odrzucenie spadku? | Sześć miesięcy od dnia, w którym dowiesz się, że dziedziczysz (art. 1015 KC). Zwykle od śmierci, a dalsza rodzina od odrzucenia przez bliższych. |
| Gdzie odrzucić spadek? | U dowolnego notariusza w Polsce albo w sądzie rejonowym, w którego okręgu mieszkasz. |
| Ile to kosztuje? | U notariusza najwyżej 50 zł plus VAT i wypisy. W sądzie 100 zł. |
| Co daje odrzucenie? | Nie dziedziczysz ani majątku, ani długów. Prawo traktuje Cię tak, jakby Ciebie nie było w chwili śmierci spadkodawcy. |
| Na kogo przechodzi spadek? | Zwykle na Twoje dzieci, a gdy ich nie ma, na pozostałych spadkobierców. Dzieci też muszą odrzucić spadek, jeśli są długi. |
Co oznacza odrzucenie spadku?
Odrzucenie spadku to oświadczenie, że nie chcesz dziedziczyć. Nie dostajesz wtedy nic z majątku zmarłego, ale też nie odpowiadasz za jego długi. Prawo traktuje Cię tak, jakby Ciebie nie było w chwili jego śmierci (art. 1020 KC).
Masz trzy możliwości:
| Decyzja | Odpowiedzialność za długi zmarłego | Jak | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Przyjęcie proste | całym swoim majątkiem, bez ograniczeń | oświadczenie u notariusza albo w sądzie | art. 1012 i 1031 § 1 KC |
| Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza | tylko do wartości majątku po zmarłym | oświadczenie albo brak decyzji przez 6 miesięcy | art. 1015 § 2 i 1031 § 2 KC |
| Odrzucenie | żadna | tylko oświadczenie u notariusza albo w sądzie | art. 1018 § 3 i 1020 KC |
Jeśli nic nie zrobisz, po 6 miesiącach przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Odrzucenie wymaga więc działania. Co to oznacza przy długach, opisuje wpis o spadku z długami. Gdy termin minie przez błąd, bo o długach nie dało się wiedzieć, zostaje droga sądowa. Opisuje ją wpis o odrzuceniu spadku po terminie.
Przykład: tata zmarł w marcu. Zostawił stary samochód i 80 000 zł długu w pożyczkach. Syn odrzuca spadek u notariusza w kwietniu. Nie spłaca długów, ale nie dostaje też samochodu.
Ile masz czasu na odrzucenie spadku?
Masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiesz się, że dziedziczysz. Każdy spadkobierca liczy ten termin osobno.
| Kim jesteś | Od kiedy biegnie 6 miesięcy | Podstawa |
|---|---|---|
| Małżonek albo dziecko zmarłego | zwykle od dnia, w którym dowiesz się o śmierci | art. 1015 § 1 KC |
| Osoba wskazana w testamencie | od dnia, w którym dowiesz się o testamencie i jego treści | art. 1015 § 1 KC |
| Wnuk, gdy jego rodzic odrzucił spadek | od dnia, w którym dowiesz się o odrzuceniu przez rodzica | art. 1015 § 1 i 1020 KC |
| Rodzice lub rodzeństwo zmarłego, gdy małżonek, dzieci i wnuki odrzucili spadek | od dnia, w którym dowiesz się o tych odrzuceniach | art. 1015 § 1 i 1020 KC |
Termin kończy się w tym samym dniu miesiąca, w którym się zaczął. Gdy wypada w sobotę albo święto, przesuwa się na następny dzień roboczy. Przykład: dowiadujesz się o śmierci 10 marca, więc masz czas do 10 września.
Wystarczy, że przed końcem terminu złożysz wniosek w sądzie albo nadasz go na Poczcie Polskiej. Nie ma znaczenia, kiedy sąd wyznaczy posiedzenie.
Notariusz czy sąd: gdzie odrzucić spadek?
Oświadczenie złożysz u dowolnego notariusza w Polsce albo w sądzie rejonowym, w którego okręgu mieszkasz (art. 640 KPC). Skutek jest taki sam.
| Notariusz | Sąd | |
|---|---|---|
| Gdzie | dowolna kancelaria notarialna w Polsce | sąd rejonowy Twojego miejsca zamieszkania lub pobytu |
| Kiedy | na wizycie, którą umawiasz sam | na posiedzeniu wyznaczonym przez sąd; termin zachowuje już wniosek |
| Koszt | najwyżej 50 zł plus VAT i wypisy, po 6 zł za stronę | 100 zł |
| Podstawa | § 8 pkt 9 i § 12 rozporządzenia o taksie notarialnej | art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych |
Notariusz i sąd same przesyłają oświadczenie do sądu spadku. Nie musisz nic wysyłać. Jeśli trwa już sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, oświadczenie złożysz także w trakcie tej sprawy. Jak ona przebiega, opisuje wpis o stwierdzeniu nabycia spadku w sądzie.
Co zabrać i co musi zawierać oświadczenie?
Zabierz:
- dowód osobisty,
- odpis aktu zgonu albo dane zmarłego: imię, nazwisko, datę i miejsce śmierci, ostatnie miejsce zamieszkania,
- informację, czy dziedziczysz z ustawy, czy z testamentu,
- listę znanych Ci krewnych zmarłego i testamentów.
W oświadczeniu podajesz dane zmarłego, podstawę dziedziczenia i swoją decyzję. Wymieniasz też znanych Ci spadkobierców i testamenty, nawet jeśli uważasz je za nieważne. Dzięki temu sąd może zawiadomić osoby, które dziedziczą po Tobie.
Oświadczenie na piśmie wymaga podpisu poświadczonego urzędowo. Zwykły list do sądu nie wystarczy.
Czego nie da się zrobić przy odrzuceniu spadku?
| Czego nie możesz | Dlaczego | Podstawa |
|---|---|---|
| Odrzucić samych długów i zatrzymać majątku | spadek przyjmujesz albo odrzucasz w całości | art. 1014 § 3 KC |
| Odrzucić spadku „na rzecz” brata albo matki | Twoja część przechodzi według ustawy, zwykle na Twoje dzieci | art. 1020 KC |
| Odrzucić pod warunkiem, na przykład „jeśli długi przekroczą 10 000 zł” | takie oświadczenie jest nieważne | art. 1018 § 1 KC |
| Cofnąć odrzucenia | oświadczenie jest nieodwołalne; zostaje sąd przy błędzie albo groźbie | art. 1018 § 2 i 1019 KC |
Jest jeden wyjątek od zasady „wszystko albo nic”. Gdy dziedziczysz jednocześnie z testamentu i z ustawy, możesz odrzucić spadek z jednego tytułu, a przyjąć z drugiego.
Na kogo przechodzi spadek po odrzuceniu?
Twoja część trafia do osób, które dziedziczyłyby, gdyby Ciebie nie było. Najczęściej są to Twoje dzieci.
| Kto odrzuca | Kto dziedziczy w jego miejsce | Podstawa |
|---|---|---|
| Dziecko zmarłego, które ma dzieci | jego dzieci, czyli wnuki zmarłego | art. 931 § 2 i 1020 KC |
| Dziecko zmarłego bez dzieci | pozostałe dzieci i małżonek zmarłego | art. 931 § 1 i 1020 KC |
| Małżonek zmarłego | dzieci zmarłego, a gdy ich nie ma, rodzice i rodzeństwo zmarłego | art. 931–933 i 1020 KC |
| Cała najbliższa rodzina: małżonek, dzieci i wnuki | rodzice zmarłego, a w miejsce zmarłego rodzica rodzeństwo zmarłego | art. 932 i 1020 KC |
Udziały po odrzuceniu policzysz w kalkulatorze dziedziczenia. Osobę, która odrzuciła spadek, potraktuj w nim jak osobę zmarłą. Pełną kolejność opisuje wpis o dziedziczeniu ustawowym.
Od czego zacząć?
- Sprawdź, czy dziedziczysz i od kiedy liczysz 6 miesięcy. Pomoże wpis o dziedziczeniu ustawowym.
- Oceń majątek i długi zmarłego: konta, kredyty, pisma od wierzycieli i komornika. Listę spraw po śmierci zawiera wpis co zrobić po śmierci bliskiej osoby.
- Zdecyduj przed terminem. Gdy długi przewyższają majątek, umów wizytę u notariusza albo złóż wniosek w sądzie.
- Powiedz rodzinie, że odrzucasz spadek. Twoje dzieci i dalsi krewni muszą podjąć własne decyzje.
- Jeśli przyjmujesz spadek, potwierdź dziedziczenie w sądzie albo u notariusza i zgłoś spadek do urzędu skarbowego. Termin policzysz w kalkulatorze SD-Z2.
- Opisz sprawę w formularzu, gdy w rodzinie są długi, testament albo spór. Zgłoszenie trafi do specjalisty od spraw o dział spadku. Przebieg opisuje część jak to działa na stronie oferty.
Najczęstsze pytania
Czy można odrzucić same długi, a zatrzymać mieszkanie?
Czy odrzucenie spadku można cofnąć?
Czy sąd zawiadomi mnie, że ktoś przede mną odrzucił spadek?
Czy po odrzuceniu spadku należy mi się zachowek?
Czy po odrzuceniu spadku trzeba złożyć SD-Z2?
Czy mogę odrzucić spadek, mieszkając za granicą?
Czy wierzyciel może podważyć odrzucenie spadku?
Co, jeśli spadkobierca zmarł, zanim zdecydował?
Podstawa prawna, źródła i zastrzeżenia · stan na
Art. 1012, 1014 § 3, 1015 i 1017 KC (Kodeks cywilny, Dz.U. 2026 poz. 795): spadek można przyjąć wprost, z dobrodziejstwem inwentarza albo odrzucić, w całości, w ciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania; brak oświadczenia oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Art. 1018–1020, 1022 i 1024 KC: oświadczenie składa się przed sądem lub notariuszem, bez warunku i nieodwołalnie; odrzucający jest traktowany, jakby nie dożył otwarcia spadku; jego wierzyciele mogą żądać uznania odrzucenia za bezskuteczne w ciągu 6 miesięcy, najpóźniej 3 lat. Art. 640, 641 i 643 KPC (Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468): oświadczenie składa się u notariusza albo w sądzie rejonowym miejsca zamieszkania lub pobytu, z danymi spadkodawcy i znanych spadkobierców; sąd spadku zawiadamia o odrzuceniu znane mu osoby powołane do dziedziczenia.
Pokaż pozostałe przepisy i źródła (7) Zwiń przepisy i źródła
Art. 101 § 4 KRO (Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2026 poz. 236): rodzic może bez zezwolenia sądu odrzucić spadek w imieniu dziecka, które dziedziczy po odrzuceniu przez rodzica, za zgodą drugiego rodzica, gdy spadek odrzucają inni zstępni rodziców dziecka. Art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych (ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2025 poz. 1228): od wniosku o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku pobiera się opłatę stałą 100 zł. § 8 pkt 9 i § 12 rozporządzenia o taksie notarialnej (rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, Dz.U. 2024 poz. 1566): maksymalna taksa za oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi 50 zł, a za wypis 6 zł za każdą rozpoczętą stronę. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795: art. 115, 1012–1024, 1031. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468: art. 165 § 2, 640–643. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236: art. 101 § 3 i § 4. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1566: § 8 pkt 9, § 12.
Przykłady liczbowe są modelowe, a ich założenia opisano pod każdym przykładem. Wpis ma charakter informacyjny i opisuje zasady ogólne. Nie jest poradą prawną w konkretnej sprawie, bo jej wynik zależy od dokumentów i okoliczności, które ocenia specjalista. Pojęcia wyjaśnia słownik.
