Podział i rozliczenie darowizny

Dlaczego darowizna wraca po latach

Przekazanie majątku za życia bywa traktowane jako sposób na uniknięcie przyszłych sporów. W praktyce częściej je przesuwa, niż eliminuje, bo przepisy przewidują kilka mechanizmów rozliczania darowizn między najbliższymi.

Ta sama darowizna może więc pojawić się w trzech różnych sprawach: przy podziale majątku wspólnego obdarowanego, przy dziale spadku po darczyńcy oraz przy ustalaniu zachowku dla osób pominiętych. W każdej z nich rządzi się nieco innymi zasadami, dlatego ocena wymaga ustalenia, czego konkretnie sprawa dotyczy.

W czym konkretnie pomagają specjaliści

• Ustalenie, czy przedmiot darowizny należy do majątku osobistego obdarowanego, czy wszedł do majątku wspólnego małżonków.
• Ocena zaliczenia darowizny na schedę spadkową przy dziale spadku.
• Sprawdzenie, czy i w jakim zakresie darowizna podlega doliczeniu do podstawy obliczenia zachowku.
• Ocena przesłanek odwołania darowizny oraz terminu na złożenie oświadczenia.
• Rozliczenie nakładów poniesionych na darowaną nieruchomość przez małżonków albo pozostałych członków rodziny.

Darowizna a podział majątku po rozwodzie

To, co przypadło jednemu z małżonków w drodze darowizny, należy co do zasady do jego majątku osobistego, chyba że darczyńca postanowił inaczej. Mieszkanie darowane przez rodziców jednemu z małżonków zwykle nie podlega więc podziałowi po rozwodzie.

Rozliczeniu podlegają natomiast nakłady poczynione na taki składnik z majątku wspólnego, na przykład remont albo rozbudowa finansowane ze wspólnych środków. Znaczenie ma też treść samej umowy darowizny: darczyńca mógł przekazać nieruchomość obojgu małżonkom, a wtedy sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Dlatego pierwszym krokiem jest zawsze lektura aktu notarialnego, a nie ustalenia rodzinne.

Darowizna a spadek i zachowek

Przy dziale spadku darowizny otrzymane od spadkodawcy podlegają co do zasady zaliczeniu na schedę spadkową między zstępnymi oraz małżonkiem, chyba że darczyńca postanowił inaczej. W praktyce oznacza to, że osoba obdarowana za życia może otrzymać odpowiednio mniej przy podziale pozostałego majątku.

Odrębnie wygląda kwestia zachowku. Przy obliczaniu zachowku do wartości spadku dolicza się co do zasady darowizny poczynione przez spadkodawcę, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach. Właśnie dlatego rozdanie majątku przed śmiercią nie musi oznaczać, że osoby pominięte nic nie uzyskają. Szerzej opisuje to podstrona o zachowku.

Kiedy darowiznę można odwołać

Odwołanie darowizny jest możliwe, ale wyłącznie w sytuacjach wskazanych w przepisach i nie stanowi sposobu na zmianę zdania. Podstawą jest przede wszystkim rażąca niewdzięczność obdarowanego wobec darczyńcy, przy czym ocena tej przesłanki należy do sądu i wymaga wykazania konkretnych zachowań, a nie samego pogorszenia relacji.

Oświadczenie o odwołaniu składa się na piśmie, a prawo do odwołania jest ograniczone terminem liczonym od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności. Osobne zasady dotyczą darowizny jeszcze niewykonanej oraz sytuacji, w której po jej dokonaniu stan majątkowy darczyńcy uległ istotnej zmianie. Ze względu na te terminy sprawę warto ocenić szybko.

Jak zacząć

Do wstępnej oceny wystarczy informacja, kto komu i kiedy przekazał majątek oraz w jakim kontekście sprawa wraca: rozwód, spadek czy konflikt z obdarowanym. Wypełnij formularz. Zgłoszenie zostanie zweryfikowane i, za Twoją zgodą, trafi do specjalisty od spraw majątkowych.